{"id":38759,"date":"2026-05-21T18:03:58","date_gmt":"2026-05-21T16:03:58","guid":{"rendered":"https:\/\/back-on-track.eu\/?p=38759"},"modified":"2026-05-21T18:04:01","modified_gmt":"2026-05-21T16:04:01","slug":"obecne-oplaty-za-korzystanie-z-torow-powoduja-wycofanie-pociagow-nocnych-co-moga-z-tym-zrobic-zarzadcy-infrastruktury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/obecne-oplaty-za-korzystanie-z-torow-powoduja-wycofanie-pociagow-nocnych-co-moga-z-tym-zrobic-zarzadcy-infrastruktury\/","title":{"rendered":"Obecne op\u0142aty za korzystanie z tor\u00f3w powoduj\u0105 wycofanie poci\u0105g\u00f3w nocnych. Co mog\u0105 z tym zrobi\u0107 zarz\u0105dcy infrastruktury?"},"content":{"rendered":"\n\n

Spos\u00f3b ustalania op\u0142at za dost\u0119p do tor\u00f3w przez zarz\u0105dc\u00f3w infrastruktury to temat gor\u0105cej debaty technicznej w ca\u0142ej Europie. Wytyczne Komisji Europejskiej dotycz\u0105ce op\u0142at za dost\u0119p do tor\u00f3w (TAC) z 2025 r. wyznaczaj\u0105 og\u00f3lne ramy, ale szczeg\u00f3\u0142y wci\u0105\u017c budz\u0105 kontrowersje: jak dzieli\u0107 us\u0142ugi na segmenty, kt\u00f3re koszty uzna\u0107 za wsp\u00f3lne i jak szacowa\u0107 elastyczno\u015b\u0107 popytu. Hiszpa\u0144ski zarz\u0105dca infrastruktury Adif<\/strong> zleci\u0142 firmie konsultingowej Deloitte restrukturyzacj\u0119 op\u0142at za dost\u0119p do tor\u00f3w, cz\u0119\u015bciowo w odpowiedzi na presj\u0119 ze strony nowych operator\u00f3w domagaj\u0105cych si\u0119 ni\u017cszych op\u0142at. Ta reforma to okazja, by zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, co w standardowej metodologii jest nie tak w przypadku poci\u0105g\u00f3w nocnych.<\/p>\n\n\n\n\n\n

Na czym polegaj\u0105 op\u0142aty za dost\u0119p do tor\u00f3w (TAC)?<\/h2>\n\n\n\n\n\n

Aby ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo pokry\u0107 koszty utrzymania, a w niekt\u00f3rych przypadkach sp\u0142aci\u0107 zad\u0142u\u017cenie zwi\u0105zane z budow\u0105 nowych odcink\u00f3w sieci, zarz\u0105dcy infrastruktury pobieraj\u0105 op\u0142aty za korzystanie z odcink\u00f3w tor\u00f3w, stacji i innych element\u00f3w. Aby uporz\u0105dkowa\u0107 op\u0142aty, rodzaje us\u0142ug i linii s\u0105 podzielone na segmenty, a w ramach ka\u017cdego segmentu pobierane s\u0105 op\u0142aty g\u0142\u00f3wnie za kilometr. Je\u015bli op\u0142aty s\u0105 zbyt niskie, sie\u0107 mo\u017ce cierpie\u0107 z powodu niedoinwestowania lub wymaga\u0107 du\u017cych sum \u015brodk\u00f3w pa\u0144stwowych. Je\u015bli jednak s\u0105 zbyt wysokie, niekt\u00f3re us\u0142ugi mog\u0105 zosta\u0107 wykluczone z sieci, co r\u00f3wnie\u017c skutkuje mniejsz\u0105 liczb\u0105 obs\u0142ugiwanych pasa\u017cer\u00f3w i mniejszymi wp\u0142ywami.<\/p>\n\n\n\n\n\n

Na czym polega problem, zw\u0142aszcza w przypadku poci\u0105g\u00f3w nocnych?<\/h2>\n\n\n\n\n\n

Wytyczne Komisji Europejskiej dotycz\u0105ce TAC na rok 2025<\/a> ju\u017c uznaj\u0105 potrzeb\u0119 zr\u00f3wnowa\u017cenia zwrotu koszt\u00f3w z rozwojem rynku, ale martwi nas to, jak ustalane s\u0105 parametry. Jak nale\u017cy podzieli\u0107 us\u0142ugi na segmenty? Jaki jest sprawiedliwy (i skuteczny) spos\u00f3b ustalania cen za dost\u0119p, kt\u00f3ry pozwoli na zwi\u0119kszenie ruchu i udzia\u0142u kolei w rynku transportowym?<\/p>\n\n\n\n\n\n

Nadmierne skupianie si\u0119 na wysokich op\u0142atach za kilometr sprawia, \u017ce kolej na bardzo d\u0142ugich trasach staje si\u0119 strukturalnie nieop\u0142acalna.<\/strong> <\/h3>\n\n\n\n\n\n

Us\u0142uga obejmuj\u0105ca 1000 km generuje obci\u0105\u017cenia op\u0142atami, kt\u00f3re nie maj\u0105 odpowiednika w konkurencyjnych \u015brodkach transportu \u2013 lotnictwo korzysta z bardziej roz\u0142o\u017conej struktury koszt\u00f3w, w tym wa\u017cnych zwolnie\u0144 podatkowych. Jednolita op\u0142ata TAC za kilometr stosowana do nocnego poci\u0105gu na trasie Barcelona\u2013Lizbona lub Madryt\u2013Pary\u017c nie pokrywa koszt\u00f3w kra\u0144cowych; nak\u0142ada ona kar\u0119 za odleg\u0142o\u015b\u0107 na jedyny \u015brodek transportu, kt\u00f3ry pozwala unikn\u0105\u0107 zat\u0142oczenia lotnisk i zewn\u0119trznych koszt\u00f3w emisji dwutlenku w\u0119gla na tych korytarzach. Dodatkowo kolej na bardzo d\u0142ugich trasach boryka si\u0119 z wy\u017cszymi kosztami osobowymi, przy czym koszty taboru rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na mniejsz\u0105 liczb\u0119 po\u0142\u0105cze\u0144, a ryzyko zak\u0142\u00f3ce\u0144 jest wi\u0119ksze. Us\u0142ugi transgraniczne ponosz\u0105 te\u017c koszty dodatkowych regulacji. To w\u0142a\u015bnie te po\u0142\u0105czenia stanowi\u0105 trzon paneuropejskiej sieci kolejowej i potrzebuj\u0105 w\u0142asnego segmentu oraz op\u0142at, kt\u00f3re nie nak\u0142adaj\u0105 na nie kary za odleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n\n\n

Infrastruktura nocna to koszt utopiony, kt\u00f3ry nie wykorzystuje w pe\u0142ni swojego potencja\u0142u.<\/strong> <\/h3>\n\n\n\n\n\n

Poza okresami planowej konserwacji sie\u0107 jest ju\u017c zbudowana, zasilana, wyposa\u017cona w sygnalizacj\u0119 i obsadzona personelem \u2013 niezale\u017cnie od nat\u0119\u017cenia ruchu. Ka\u017cdy niewykorzystany slot dla poci\u0105gu nocnego to nie oszcz\u0119dno\u015b\u0107, a strata jedynego dochodu, jaki te \u015brodki trwa\u0142e mog\u0142yby wygenerowa\u0107 w tych godzinach. Op\u0142ata za dost\u0119p do tor\u00f3w (TAC), kt\u00f3ra wycenia przejazdy nocne wed\u0142ug tej samej stawki co ruch w godzinach szczytu w ci\u0105gu dnia, zniech\u0119ca do korzystania z przepustowo\u015bci, za kt\u00f3r\u0105 ju\u017c zap\u0142acono. Co najwa\u017cniejsze, poci\u0105gi te nie konkuruj\u0105 o przepustowo\u015b\u0107 w godzinach szczytu: je\u017cd\u017c\u0105 w nocy, po niewykorzystanej infrastrukturze, mi\u0119dzy miastami, kt\u00f3re obecnie nie maj\u0105 sensownej alternatywy kolejowej. Je\u015bli uczciwie uwzgl\u0119dni si\u0119 przyczyny koszt\u00f3w, w\u0142a\u015bciwa op\u0142ata za przejazd nocny powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 tylko zu\u017cycie.<\/p>\n\n\n\n\n\n

W odniesieniu do op\u0142at za dost\u0119p do tor\u00f3w organizacja Back-on-Track zwraca si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cymi wnioskami:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n

    \n\n
  1. Us\u0142ugi poci\u0105g\u00f3w nocnych by\u0142y traktowane jako odr\u0119bny segment z realistycznym profilem elastyczno\u015bci popytu,<\/strong> zgodnie z wezwaniem Komisji Europejskiej (C\/2025\/2606<\/a>), w tym z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 op\u0142at poni\u017cej kosztu kra\u0144cowego w przypadkach, gdy pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie stosuj\u0105 mechanizmy rekompensacyjne przewidziane w art. 34, tak jak to ju\u017c ma miejsce we Francji i Belgii.<\/li>\n\n\n\n\n\n
  2. W przypadku nocnych po\u0142\u0105cze\u0144 kolejowych uwzgl\u0119dniono realistyczne warunki eksploatacyjne,<\/strong> w tym okres rozruchu przed osi\u0105gni\u0119ciem przez trasy dojrza\u0142o\u015bci komercyjnej oraz ograniczenia w dost\u0119pie do odpowiedniego taboru.<\/li>\n\n\n\n\n\n
  3. Trasy bardzo d\u0142ugodystansowe i transgraniczne s\u0105 wyceniane zgodnie z ich kluczow\u0105 rol\u0105 w sieci paneuropejskiej, a nie karane za kumulacj\u0119 odleg\u0142o\u015bci.<\/strong> Istotnym czynnikiem kosztowym jest wykorzystany slot, a nie przejechane kilometry.<\/li>\n\n\n\n\n\n
  4. Us\u0142ugi publiczne (PSO), w tym regionalne i podmiejskie, nie s\u0105 traktowane jako segmenty zamkni\u0119te, na kt\u00f3re nak\u0142ada si\u0119 wy\u017csze mar\u017ce.<\/strong> Tam, gdzie finansowanie publiczne ju\u017c nie wystarcza na obecny poziom us\u0142ug, wy\u017csze op\u0142aty powoduj\u0105 raczej zmniejszenie cz\u0119stotliwo\u015bci kurs\u00f3w ni\u017c pokrycie koszt\u00f3w \u2013 i os\u0142abiaj\u0105 sie\u0107 po\u0142\u0105cze\u0144 dowozowych, od kt\u00f3rej zale\u017c\u0105 poci\u0105gi dalekobie\u017cne i nocne.<\/li>\n\n<\/ol>\n\n\n\n\n\n

    Szczeg\u00f3\u0142y takich reform zadecyduj\u0105 o tym, czy trasy Madryt\u2013Pary\u017c czy Barcelona\u2013Frankfurt stan\u0105 si\u0119 realnymi po\u0142\u0105czeniami kolejowymi, czy pozostan\u0105 trasami obs\u0142ugiwanymi wy\u0142\u0105cznie przez lotnictwo. B\u0119dziemy uwa\u017cnie obserwowa\u0107 zaktualizowane op\u0142aty Adif \u2013 i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z innymi europejskimi zarz\u0105dcami infrastruktury w tych samych kwestiach.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Spos\u00f3b ustalania op\u0142at za dost\u0119p do tor\u00f3w przez zarz\u0105dc\u00f3w infrastruktury to temat gor\u0105cej debaty technicznej w ca\u0142ej Europie. Wytyczne Komisji Europejskiej dotycz\u0105ce op\u0142at za dost\u0119p do tor\u00f3w (TAC) z 2025 r. wyznaczaj\u0105 og\u00f3lne ramy, ale szczeg\u00f3\u0142y wci\u0105\u017c budz\u0105 kontrowersje: jak dzieli\u0107 us\u0142ugi na segmenty, kt\u00f3re koszty uzna\u0107 za wsp\u00f3lne i jak szacowa\u0107 elastyczno\u015b\u0107 popytu. Hiszpa\u0144ski… Read More »Obecne op\u0142aty za korzystanie z tor\u00f3w powoduj\u0105 wycofanie poci\u0105g\u00f3w nocnych. Co mog\u0105 z tym zrobi\u0107 zarz\u0105dcy infrastruktury?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":38729,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","neve_meta_reading_time":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_ti_tpc_template_sync":false,"_ti_tpc_template_id":"","footnotes":""},"categories":[115,121],"tags":[],"class_list":["post-38759","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-news-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/22"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38759"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38762,"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38759\/revisions\/38762"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/back-on-track.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}